شعر ترکی (( بنزه مز )) از حامد ماکویی

(( بنزه مز))

ادامه نوشته

جمله ی حکیمانه

بهترین زمان برای تربیت اراده ، ایام جوانی است

فیثاغورث

آیین چهارشنبه سوری در آذربایجان

آیین چهارشنبه سوری در آذربایجان

 

نویسنده : پویا صمدییكی از مهم ترین و در عین حال رنگارنگ ترین آئین مردم آذربایجان ،مربوط به آئین ها و آداب «چهارشنبه سوری»و «عید نوروز» است.

هر چند مشغله بسیاردنیای صنعتی و تكنولوژی پیشرفته قرن بیست و یكمی بخش هایی از تشریفات ساده سنتی و آئین های مربوطه راتحت الشعاع قرار داده امّا 
هنوز هم می توان در خانواده های بسیاری، رگه هایی از احترام به سنت و آئین‌های قدیمی را مشاهده كرد.

این كه چرااز میان هفت روز هفته، روز چهارشنبه چنین جامه مبارك و خوش یمنی به تن كرده چندان مشخص نیست. گویا ایرانیان باستان و سپس ایرانیان مسلمان برای هر روز هفته، ویژگی ها و خصوصیاتی تعریف كرده اند، و برای چهارشنبه آخر سال نیز كه از آن به «چهار شنبه سوری» یاد می شود، بساط شادی و جشن و «سور و سرور» تعریف كرده اند.

در اكثر نقاط ایران به خصوص آذر بایجان سه روز منتهی به آخرین چهارشنبه سال (چهارشنبه سوری) یعنی یكشنبه ،دوشنبه و سه شنبه را از نظر خریدهای نوروزی بسیار خوش یمن و مبارك می‌دانند از همین رو اكثر خانواده‌ها سعی می‌كنند تا خریدهای خود را در طی این سه روز انجام دهند و عصر روز سه شنبه كه به «چهارشنبه سوری»معروف گشته در كنار خانواده های خود، به جشن و اجرای مراسم ویژه می پردازند.

یكی از مهم‌ترین آئین‌هایی كه از گذشته‌های نه چندان دور در آذربایجان مرسوم بوده «پریدن از روی آتش» می‌باشد. هر چند این رسم را بعضی خرافات قلمداد كرده‌اند اما این تفکر هرگز از جذابیت و «شاد‌آفرینی» آن چیزی كم نمی‌كند.

این رسم كه از اعتقادات مردم قدیم ایران باستان برجای مانده نه تنها در میان مردم آذربایجان بلكه در همه جای ایران مرسوم است اما ادبیات حاكم بر این رسم در دیار آذربایجان، از لطافت و حلاوت ویژه ای  برخوردار است. تا آنجا كه پریدن دختران دم بخت از روی آتش، مظهر «بخت‌گشایی» آنها فرض شده است:

استاد سید محمد حسین شهریار شاعر معاصر ایران و آذربایجان در این زمینه چنین سروده است:

قیزلار دییر: آتیل ماتیل چرشنبه

آینه تكین بختیم آچیل چرشنبه

ترجمه فارسی:

روی آتش دختران، خیزان و پرّان در نوا:

بخت من چون آینه، ای چهارشنبه برگشا.

همچنان كه نمی توان به احترام رسوم تاریخی، «تحفه» خانواده تازه داماد به تازه عروس را در «شب یلدا» فراموش كرد، به همان صورت نیز نمی توان عیدی خانواده عروس به خانواده دامادشان را كه از آن به عنوان «خوانچه» یاد می شود به دست فراموشی سپرد.خوانچه تحفه ای است سنتی كه به رسم عیدی توسط خانواده عروس همه ساله و بدون انقطاع تدارك دیده شده و در روز چهارشنبه سوری به خانواده داماد ارسال می‌شود .

در برخی از نقاط آذربایجان كه به سنت‌های دیرین ارزش بیشتری قائل هستند، این تحفه‌ها بر روی سینی های بزرگ قرار داده شده و بر روی آنها تورهای رنگی می‌كشند،ذهنیتی كه از شنیدن نام«خوانچه» در اذهان مردم ترسیم می شود مصداق همین سینی های بزرگی است كه آن ها را بیشتر «مجمعی» می‌گویند.

محتوای این تحفه‌ها نیز بسیار جالب است، از تخم‌مرغ‌های رنگی گرفته تا شاخه‌های گل، كله قند،نبات، البسه،  آینه  آجیل و شیرینی همه و همه از ملزومات این تحفه‌هاست.

هر چند این تحفه‌ها و «مجمعی‌ها» چندان گرانبها نیست، امّا شور و حال ناشی از تحفه‌ بردن‌های سنتی آن هم به این شكل دستمایه شادی‌ها و سرور خالصانه مردم است. به ویژه آن كه كودكان و نوجوانان با شعرها و سرودهای خویش، اجاق این آئین ها را داغ نگه می دارند.

كودكان و نوجوانان از لحظه‌ی غروب خورشید و تاریكی نسبی هوا، پارچه‌های رنگی و زیبایی برداشته و به جان كوچه‌ها،خانه‌های فامیل، آشناها و همسایه‌ها می افتند و با انداختن دستمال به منزل‌ها، در حالیكه سعی می‌كنند شناخته نشونددرخواست عیدی می كننند. صاحبخانه نیز به فراخور حال و وسع خود هدیه های متنوعی از قبیل آجیل محلی، جوراب‌های دستباف، تخم‌مرغ‌های رنگ كرده ( كه قبلاًبرای همین منظور آماده کرده) و حتی پول و نُقل و ... به دستمال بسته و به آورنده دستمال می‌دهد.البته در زمان‌های گذشته اساس كار چنین بوده كه بر پشت بام خانه‌های قدیمی، دریچه‌ای وجود داشته و جوانان «دستمال» خود را از داخل اتاق می انداختند، امّا در حال حاضر كه آن دریچه برچیده شده و دیوارهای بلند و در‌های آهنی بزرگ! مُد شده، مانع بزرگی برای استمرار و برپایی این سنت شیرین و دیرین به وجود آمده است. به گونه‌ای كه در شهر‌های مدرن و نقاط مختلف آذربایجان، این سنت رفته رفته اعتبار خود را از دست داده و منسوخ می شود. با این حال این آئین به همان رونق سابق خود درنقاط روستایی با اندكی تفاوت به اجرا در می‌آید.

خالق منظومه «حیدربابایه سلام» استاد محمد حسین شهریار نیز به زیبایی هرچه تمام‌ترآئین‌های عید نوروز ،چهارشنبه سوری و مراسم این ایام را چنین به نظم كشیده است:

بایرامدی،گئجه گوشی اوخوردی

آداخلی قیز، بیگ جرابین توخوردی

هركس شالین بیر باجادان سوخوردی

آی نه گوزل قایدادی شال ساللاماق

بیگ شالینا بایرامیلیغین باغلاماق!

ترجمه فارسی:

عید كه مرغ شب ، آوازش رساند پشت قاف

دختران نامزد، جوراب دامادانه باف

شال‌ها آویزد از هر روزنی و هر شكافی

وه... چه دلكش باشد این آئین شال آویختن،

بر كمند شالی داماد عیدی ریختن

-------------------------------------

شال ایستدیم منده ائوده آغلادیم

بیر شال آلوپ تئز شالی باغلادیم

غلام گیله قاشدیم شالی سالادیم

فاطمه خالامنه جوراب باغلادی

خان ننه‌می، یادا سالوپ آغلادی

ترجمه فارسی:

بهر شالی خویش را گریان و نالان ساختم،

تا گرفتم، بر كمر پیچیده، بیرون تاختم،

رفته از بام غلام آن را فرو انداختم،

خاله جانم «فاطمه» بر شال من جوراب بست

یاد «خانم‌ننه»‌ما جان و دلش را سخت خست

"" لطفا توجه کنید ""

 استفاده از مطالب وبلاگ با ذكر منبع بلامانع مي باشد.

آرارات

 

قیمت ماشین های منطقه آزاد ماکو

جمله ی حکیمانه

 کسی که بر قلب خود غلبه نکرد بر هیچ چیز غالب نخواهد شد

زرتشت

معرفی ماکو ( از زبان برنامه ی رادیویی اینترنتی ایران صدا )

کلیسا های ماکو : 

http://gaza.iranseda.ir/Fulldetails?g=358723&s=%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%88

کاخ باغچه جوق : 

http://gaza.iranseda.ir/Fulldetails?g=348818&s=%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%88

  ماکو

سرزمین 

زیبایی ها     

نقشه ی شهر های آذربایجان غربی

شعر ترکی”سندن ” از حامد ماکویی

((  سندن  ))

ادامه نوشته

چند عکس قدیمی از ماکو

 

 

منبع : www.maku-pic.ir

جمله ی حکیمانه

** وفاداري با خيانت كاران نزد خدا نوعي خيانت ، و خيانت به خيانت كاران نزد خدا وفاداري است **

حضرت علی(ع)

معرفی ماکو ( از زبان برنامه ی رادیویی اینترنتی ایران صدا )

ماکو در گذرگاه تاریخ :

http://gaza.iranseda.ir/Fulldetails?g=358704&s=%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%88

معرفی امکان تاریخی ماکو :

http://gaza.iranseda.ir/Fulldetails?g=358729&s=%D9%85%D8%A7%DA%A9%D9%88

                            ((حتما گوش کنین ))

امکان تفریخی و تاریخی

به دلیل فرا رسیدین ایام نوروزی و تعطیلات 20 روزه ، موجی عظیم از مردم ( به دلیل گرونی پسته  ) تصمیم به مسافرت میگیرن و از شهراشون میزنن بیرون . 

اگه گذرتون از شهرستان ماکو بگذره که حتما میگذره چون هرساله حدود 6 ملیون مسافر از این شهر برای سفر به ترکیه میگذرند ، میتونید از آثار تاریخی این شهر با قدمت چند هزار ساله بازدید کنین . 

آثار تاریخی داش مـــــــــاکو  :

1 : کاخ باغچه جوق

2 : آثار تاريخي شهر دامبات

3 : اطاق سنگي در ده سنگر

4 : کليساي زور زور در ده بارون

5 : اطاق سنگي در ده دليک داش

6 : پل بشگوز در نزديک شهر ماکو

7 : آثار تاریخی سه گوش در ده قزلداغ

8 : آثار تاریخی قديمي گزلو در ده مخند

9 : معبد سنگي در ده شدي دشت زنگنه

10 : کليساي مريم ننه در شمال شهر ماکو

11 : دالانها و غارهاي زيرزمين در اطراف آرارات

12 : اطاق سنگي در ده چيره کندي چاي پارا

13 : ديري متعلق به فرقه دمينکن در پاي کوه قيه

14 :  بناي باشکوه کلاه فرنگي در بيمارستان ماکو

15 : تپه ما قبل تاريخ خليل آباد در 300 متري شوط

16 : شهر روسا يا قلعه جم خور در ده بسطام چايپاره

17 : گورستان تاريخي پير احمد کندي در دهات آواجيق

18 : برج و بارو و کتيبه در ، ساري قيه و در صخره ماکو

19 : کليساي عظيم سنت استپاسن در دره شام ارسکنار

20 : خرابه‌هاي تعدادي کليساهاي ارمني در دهات مختلف

21 : کليساي طاووس در ده قره کليسا بخش سيه چشمه

22 : آثار و علايم منقوش در سنگ در ده قزلجه قلعه دهستان قره قويون